Het Falen van de Fyra

31st Jan 2013Nederlands, Stukjes1 comment

De afgelopen weken heeft de hogesnelheidsdienst Fyra van NS Hispeed volop in de media gestaan. Het onderwerp is breed uitgemeten en er is veel over naar buiten gekomen. Niet alleen hadden de spaghettiboemels veel vertraging en uitval, ook vielen er letterlijk onderdelen uit. Inmiddels is de ‘aldi-trein’ door de Belgische ‘Dienst Veiligheid en Interoperabiliteit der Spoorwegen’ (DVIS) van het spoor gehaald waardoor de dienst tussen Amsterdam en Brussel niet meer rijdt. Tussen Amsterdam en Breda rijdt Fyra overigens nog wel, met ander materieel.

Foto: Gerard Stolk / Flickr

Foto: Gerard Stolk / Flickr

Hoewel er mijns inziens veel verkeerde keuzes gemaakt zijn binnen NS Hispeed ligt niet alle blaam daar, maar voor een deel ook bij het feit dat grote projecten tegenwoordig europees aanbesteed moeten worden. In principe niks mis mee, want als een project goedkoper uitgevoerd kan worden, is dat natuurlijk alleen maar beter. Het is echter wel van belang om de kwaliteit van de uitvoering en bovenal het eindproduct in de gaten te houden, en het lijkt erop dat juist dát is misgegaan.

AnsaldoBreda heeft weliswaar op de aanbesteding van Fyra gereageerd dat ze de trein van het type V250 het goedkoopst konden leveren en daarbij zelfs aan de kwaliteitseisen konden voldoen. Het feit dat ze toen al een slechte reputatie hadden na een akkefietje met de Deense spoorwegen heeft blijkbaar niet meegeteld de aanbesteding, en daar ging het mis.

Radiostilte

De media-aandacht begon iets meer dan drie weken geleden, toen ‘reizigersorganisatie’ Failra de punctualiteitsstatistieken van de Albatrostrein voor de eerste maand publiceerde, iets wat door NS Hispeed zelf tot op dat moment angstvallig stil is gehouden. Deze statistieken zijn door de pers (als eerste het Algemeen Dagblad) opgepakt en daardoor bekend geraakt. De kans dat NS deze cijfers zelf gepubliceerd zou hebben acht ik persoonlijk erg klein, maar dat blijft natuurlijk speculeren.

De media zijn na het publiceren van die cijfers volop op de betrokken partijen gedoken. Ze heeft geen spaan heel gelaten van NS Hispeed en AnsaldoBreda in haar berichtgeving, en ook met het handelen van de overheid (indirect via het Ministerie van Financiën dat 95% aandeelhouder is van NS Hispeed) zijn ze niet zo tevreden. Ook belichten ze het feit dat de burger de dupe is van de problemen, mede omdat er nu geen fatsoenlijke treinverbinding tussen Nederland en België meer bestaat.

De media

Ik heb voor een studieopdracht eens wat beter naar de berichtgeving gekeken. Een aantal zaken zijn volgens het boekje van belang voor goede journalistiek. Nou kan iedereen daarop een eigen visie hebben, ik denk zelf dat het een goede basis is voor het fabriceren van goede berichtgeving. Hieronder bekijk ik een aantal van deze stellingen en hoe deze van toepassing zijn op de berichtgeving.

Het wezen van de journalistiek als discipline is verificatie van feiten en beweringen

Fyra in het RTL Nieuws

Fyra in het RTL Nieuws

Een van die stelregels is het feit dat alles wat je als medium brengt geverifieerd moet zijn, liefst door meerdere bronnen. Verder is het wel zo netjes om alle betrokken partijen aan het woord te laten. Aan dat laatste zitten wel een paar haken en ogen, maar daar kom ik wellicht later nog eens op terug.

Wat betreft hoor en wederhoor is aan alle betrokken partijen in het Fyra-debacle ongeveer even veel ruimte voor reactie gegeven. Dit zijn onder andere: NS, NS Hispeed, NMBS, Rezigersorganisaties (Rover, Failra en Maatschappij voor Beter OV) de Nederlandse Overheid en AnsaldoBreda.

Over verificatie bij bronnen is weinig bekend, maar wel valt op dat de eerste ANP- en Novumberichten over de punctualiteitscijfers van janauri alleen gebaseerd zijn op de statistieken van Failra, en de artikelen in het AD en Telegraaf niet bij NS geverifiëerd zijn voor publicatie. Dit bleek ook wel toen NS later te kennen gaf dat de cijfers incorrect waren. Uiteindelijk bleken ze wel correct te zijn, alleen waren de cijfers anders geïnterpreteerd.

De beoefenaren moeten onafhankelijk zijn van degenen die zij ‘verslaan’
Iedereen reist wel eens met de trein, ook journalisten. 100% onafhankelijk is iemand dus nooit, en Nederlanders zijn erg goed in het vormen van een mening over de treinen die er in ons land rondrijden. Dat laatste zal bij Fyra niet anders zijn. Ik heb geen belangenverstrengelingen kunnen ontdekken tussen journalisten en betrokken partijen. Van mezelf zou ik het nog kunnen zeggen omdat ik familie heb die bij NS werkt en daardoor indirect toch wel bij het bedrijf betrokken ben. Het ontbrak me echter aan tijd om er een gedegen onderzoek naar te doen.

Journalistiek moet dienen als een onafhankelijke inspectie van de macht
Gezien de overheid meerdere belangen heeft in NS Hispeed en ook betrokken is geweest bij de besluitvorming rond het ontstaan van de Fyra-dienst, én op de hoogte was van de prestaties van de rijdende kruimeldieven vind ik dat het een goede zaak is dat de journalistiek er bovenop is gedoken. Zoals eerder al aangegeven vind ik dat de overheid steken heeft laten vallen, en daar heeft de media ook verslag van gedaan.

Zij moet ernaar streven zaken van belang te presenteren als interessant en relevant
Omdat Nederlanders ‘goed zijn in zeuren’ en omdat een groot deel van de bevolking van treinen gebruik maakt is er een groot raakvlak met de publieke interesse. Veel mensen zullen de relevantie dus hebben gezien, en de media heeft er dus niet veel moeite voor hoeven doen. Toch ben ik van mening dat de berichtgeving rond Fyra (en dus niet NS zelf, die in de afgelopen periode ook volop in het publieke beeld geweest is) nogal is opgeblazen. Het is geen goede zaak wat er aan de hand is, maar er is maar een relatief kleine groep mensen die er last van heeft.

Foto: Chandra Marsono / Flickr

Foto: Chandra Marsono / Flickr

Om maar even een tegenvoorbeeldje te geven: Ik acht  de kans heel groot dat er per dag gemiddeld meer mensen last hebben van een niet werkende internetverbinding door domme fouten van internetproviders, dan dat er last hebben van een niet werkende fyra-treinverbinding door domme fouten van spoorvervoerders. Let op: Ik heb geen cijfers om deze stelling te onderbouwen, dus het is een beetje natte vingerwerk. Wel is het zo dat ik enige jaren aan ervaring op gedaan heb als medewerker van diverse internetbedrijven.

Zij moet het nieuws begrijpelijk maken en in de juiste verhoudingen plaatsen
Hoewel Fyra een zaak van belang is omdat de overheid erbij betrokken is geweest, ben ik van mening dat er veel teveel aandacht aan de zaak is geschonken in de media. Zaken worden voor de reiziger lastiger, maar niet onmogelijk. Verder is NS Hispeed i.t.t. NS Reizigers het geen openbaar vervoer, maar een commerciële dienst.

Burgers hebben ook rechten en plichten
Hoewel Fyra een commerciële dienst is, heeft NS Hispeed een alternatief voor reizen naar België geboden in de vorm van een stoptrein van NS Reizigers. Van het in gevaar komen van rechten en plichten is nagenoeg geen spraken geweest, behalve het feit dat reizigers het recht hebben om geboekte tickets via NS Hispeed kostenloos te kunnen annuleren.

Conclusie

Zo zie je maar weer, er is genoeg te zeggen over de Fyra en de manier waarop we er met z’n allen over denken. Een deel van de bovenstaande feiten heeft natuurlijk invloed op hoe het volk over de spaghettiboemel denkt. Omdat je daar geen misbruik van mag maken is het het altijd goed om als journalist kritisch naar jezelf (en je medejournalisten) te blijven kijken.

Voor dit artikel heb ik NOS Journaal, RTL Nieuws, Algemeen Dagblad en FOK.nl (Novum en ANP) in de gaten gehouden. Ook heb ik gebruik gemaakt van informatie van reizigersorganisatie Failra.

Dit artikel is gebruikt voor een schoolopdracht aan de FHJ. Ik heb het aangepast en uitgebreid om ook voor mensen zonder vakkennis helder te zijn.

1 Comment Comments Feed

  1. Ferry Molenaar (January 31, 2013 23:34, 11:34 pm).

    Leuk om dit eens te lezen! Vond het wel toepasselijk om mijn reactie vanuit de trein te schrijven. Ik was vooral verbaasd over het aantal verschillende namen die er zijn voor de V250. Ik hoop er nog eens mee te reizen voordat die als schroot op het kerkhof verdwijnt…

Add a Comment